Επόμενη συνάντηση, 20.5.2026, 19:00
Άρης Σαραφιανός
Οικονομίες των αισθήσεων και γενεαλογίες του Υψηλού: βιοπολιτικές συγκρούσεις στο σώμα των γλυπτών του Παρθενώνα, Βρετανία περ. 1816
Η έλευση των γλυπτών του Παρθενώνα στη Βρετανία δημιούργησε πολώσεις που υπερβαίνουν κατά πολύ τον στενό καλλιτεχνικό κόσμο της εποχής. Εκτείνονται σε ένα φάσμα από συγκρούσεις που περιλαμβάνουν επαγγέλματα, τάξεις, πολιτικά σώματα και καλλιτεχνικά ιδρύματα, τις βιοϊατρικές επιστήμες και τη δημόσια σφαίρα με τους θεσμούς της. Σε αυτή την εισήγηση, θα χαρτογραφήσω αυτές τις διαιρέσεις – τους πρωταγωνιστές, τα σημεία και το πολιτικό περιβάλλον οξυμένων αντιθέσεων όπου αυτές εκτυλίχθηκαν. Αυτή η «πολιτική κατάσταση της τέχνης», όπως ονομάζεται από συντελεστές της εποχής, δεν εξαντλείται στους γαλλοαγγλικούς ιμπεριαλιστικούς ανταγωνισμούς της περιόδου αλλά περιλαμβάνει, στο εσωτερικό, κρίσιμες συγκρούσεις μεταξύ αντεπαναστατικής αντίδρασης, ισχυρών μεταρρυθμιστικών προγραμμάτων και μιας αναδυόμενης ριζοσπαστικής αντι-δημόσιας σφαίρας. Κεντρικό διακύβευμα σε αυτές τις πολιτισμικές συγκρούσεις υπήρξαν οι αντιλήψεις για το νεωτερικό σώμα και ειδικά ταξικές, διεπαγγελματικές και διεπιστημονικές, αντιπαλότητες σχετικά με την ανατομία, τη φυσιολογία, τη βιοϊατρική θεωρία, τη συγκριτική ανατομία και τις αισθητηριακές λειτουργίες (sensorium). Ειδικότερα, στην ομιλία αυτή, μελετώ τη μετωπιαία σύγκρουση μεταξύ, από τη μία, των κυρίαρχων ησυχαστικών μοντέλων της ευγενούς κοινωνίας και, από την άλλη, των νεωτερικών οικονομιών μέγιστης αισθητηριακής διέγερσης ανερχόμενων αστικών στρωμάτων, όπως αυτή εκτυλίσσεται κατά την καυτή πρόσληψη των γλυπτών του Παρθενώνα. Αυτήν ακριβώς τη σύγκρουση τα γλυπτά μετέφεραν ακόμη και στο κέντρο του πολιτικού κατεστημένου, το Βρετανικό Κοινοβούλιο, το Βρετανικό Μουσείο, τους καλλιτεχνικούς, εκπαιδευτικούς και πολιτικούς θεσμούς, τα ανατομικά θέατρα και τις επιστημονικές συζητήσεις, τα περιοδικά και τον Τύπο της εποχής, τις γελοιογραφίες και αλλού.
Η αντιπαλότητα αυτή μπορεί να περιγραφεί ως μία σύγκρουση ανάμεσα σε δύο αντικρουόμενες πολιτικές οικονομίες της ζωής. Η υποδοχή των γλυπτών θα παρουσιαστεί έτσι ως ένα κορυφαίο πολιτισμικό παράδειγμα ολοκλήρωσης των μεγάλων μετατοπίσεων στην κοινωνική εμπειρία του αισθητού, όπως αυτές εντοπίζονται ήδη από τον 18ο αιώνα και εξετάζονται στη μελέτη Η υπέροχη ιστορία του Πραγματικού: Ιατρική, αισθητηριακές πολιτικές και τέχνη στον 18ο αιώνα.
Συζητήτριες: Άννα Μαρία Κάντα, Άννα Καρακατσούλη
Οικονομίες των αισθήσεων και γενεαλογίες του Υψηλού: βιοπολιτικές συγκρούσεις στο σώμα των γλυπτών του Παρθενώνα, Βρετανία περ. 1816
Η έλευση των γλυπτών του Παρθενώνα στη Βρετανία δημιούργησε πολώσεις που υπερβαίνουν κατά πολύ τον στενό καλλιτεχνικό κόσμο της εποχής. Εκτείνονται σε ένα φάσμα από συγκρούσεις που περιλαμβάνουν επαγγέλματα, τάξεις, πολιτικά σώματα και καλλιτεχνικά ιδρύματα, τις βιοϊατρικές επιστήμες και τη δημόσια σφαίρα με τους θεσμούς της. Σε αυτή την εισήγηση, θα χαρτογραφήσω αυτές τις διαιρέσεις – τους πρωταγωνιστές, τα σημεία και το πολιτικό περιβάλλον οξυμένων αντιθέσεων όπου αυτές εκτυλίχθηκαν. Αυτή η «πολιτική κατάσταση της τέχνης», όπως ονομάζεται από συντελεστές της εποχής, δεν εξαντλείται στους γαλλοαγγλικούς ιμπεριαλιστικούς ανταγωνισμούς της περιόδου αλλά περιλαμβάνει, στο εσωτερικό, κρίσιμες συγκρούσεις μεταξύ αντεπαναστατικής αντίδρασης, ισχυρών μεταρρυθμιστικών προγραμμάτων και μιας αναδυόμενης ριζοσπαστικής αντι-δημόσιας σφαίρας. Κεντρικό διακύβευμα σε αυτές τις πολιτισμικές συγκρούσεις υπήρξαν οι αντιλήψεις για το νεωτερικό σώμα και ειδικά ταξικές, διεπαγγελματικές και διεπιστημονικές, αντιπαλότητες σχετικά με την ανατομία, τη φυσιολογία, τη βιοϊατρική θεωρία, τη συγκριτική ανατομία και τις αισθητηριακές λειτουργίες (sensorium). Ειδικότερα, στην ομιλία αυτή, μελετώ τη μετωπιαία σύγκρουση μεταξύ, από τη μία, των κυρίαρχων ησυχαστικών μοντέλων της ευγενούς κοινωνίας και, από την άλλη, των νεωτερικών οικονομιών μέγιστης αισθητηριακής διέγερσης ανερχόμενων αστικών στρωμάτων, όπως αυτή εκτυλίσσεται κατά την καυτή πρόσληψη των γλυπτών του Παρθενώνα. Αυτήν ακριβώς τη σύγκρουση τα γλυπτά μετέφεραν ακόμη και στο κέντρο του πολιτικού κατεστημένου, το Βρετανικό Κοινοβούλιο, το Βρετανικό Μουσείο, τους καλλιτεχνικούς, εκπαιδευτικούς και πολιτικούς θεσμούς, τα ανατομικά θέατρα και τις επιστημονικές συζητήσεις, τα περιοδικά και τον Τύπο της εποχής, τις γελοιογραφίες και αλλού.
Η αντιπαλότητα αυτή μπορεί να περιγραφεί ως μία σύγκρουση ανάμεσα σε δύο αντικρουόμενες πολιτικές οικονομίες της ζωής. Η υποδοχή των γλυπτών θα παρουσιαστεί έτσι ως ένα κορυφαίο πολιτισμικό παράδειγμα ολοκλήρωσης των μεγάλων μετατοπίσεων στην κοινωνική εμπειρία του αισθητού, όπως αυτές εντοπίζονται ήδη από τον 18ο αιώνα και εξετάζονται στη μελέτη Η υπέροχη ιστορία του Πραγματικού: Ιατρική, αισθητηριακές πολιτικές και τέχνη στον 18ο αιώνα.
Συζητήτριες: Άννα Μαρία Κάντα, Άννα Καρακατσούλη