Επόμενη συνάντηση, 6.5.2026, 19:00

Μεταξύ της βενετικής και της οθωμανικής επικράτειας στο Ιόνιο πέλαγος: η μεθόριος ως ζώνη έκνομων δραστηριοτήτων, πληθυσμιακών μετακινήσεων και ανάδειξης πολιτικών αναγκαιοτήτων (α΄ μισό 17ου αιώνα)
 

Την πρώιμη νεότερη περίοδο το Ιόνιο πέλαγος αποτελούσε τη μεθόριο ανάμεσα στη Βενετία και την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Στο πλαίσιο αυτό, συνέστησε πεδίο διεξαγωγής ναυμαχιών μεταξύ των δυο δυνάμεων και, μετά τη λήξη των πολεμικών επιχειρήσεων, στρατιωτική ζώνη. Παράλληλα, όμως, λειτουργούσε ως χώρος μετακίνησης πληθυσμών, εμπορικής δραστηριότητας, θρησκευτικής και πολιτισμικής αλληλεπίδρασης, αλλά και δράσης περιθωριακών στοιχείων, κουρσάρων και πειρατών. Οι ενέργειες των τελευταίων απασχολούσαν την Πολιτεία του Αγίου Μάρκου και την Υψηλή Πύλη, με την καταστολή τους να προβλέπεται στις επίσημες συμφωνίες ανάμεσά τους.
 

Στόχος της παρούσας εισήγησης είναι η μελέτη βάσει βενετικών εγγράφων του 1628 των παραπάνω γνωρισμάτων της μεθορίου μέσα από τη δράση banditi, δηλαδή καταδικασμένων και εκτοπισμένων από τα εδάφη της Γαληνοτάτης. Η μετακίνηση των συγκεκριμένων προσώπων μεταξύ των βενετικών και των οθωμανικών περιοχών, η διασάλευση της έννομης τάξης στις βενετικές κτήσεις εξαιτίας της ληστρικής δραστηριότητάς τους, η δράση τους ως κουρσάρων, η ανοχή τους από τους τοπικούς οθωμανούς αξιωματούχους και η ενόχληση των βενετών αξιωματούχων συγκροτούν τον πρώτο άξονα της εξέτασης. Η εκμετάλλευση από την Πολιτεία του Αγίου Μάρκου αντιπαλοτήτων στο εσωτερικό του κόσμου του περιθωρίου, ώστε να λάβει πληροφορίες για τον εντοπισμό των banditi, και, κατόπιν αυτού, η μεταβολή των ποινών τους και η αξιοποίησή τους στον στρατό, τον στόλο και την εκτέλεση αμυντικών έργων συνθέτουν τον δεύτερο άξονα της πραγμάτευσης.

Συζητητές: Ηλίας Κολοβός, Γεράσιμος Παγκράτης